महत्व
नरक चतुर्दशी, जिला छोटी दिवाळी किंवा रूप चौदस असेही म्हणतात, हा दिवस भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध करून १६,००० कैद्यांची मुक्तता केल्याचा दिवस आहे. दिवाळी उत्सवाचा हा दुसरा दिवस असतो.
पहाटेच्या वेळी स्नान केल्याने पापांचा नाश होतो आणि सौंदर्याची (रूपाची) प्राप्ती होते, असे मानले जाते; म्हणूनच याला 'रूप चौदस' असे म्हणतात.
विधी आणि परंपरा
भक्त सूर्योदयापूर्वी उठून 'अभ्यंग स्नान' (तेलाने केलेले मंगल स्नान) करतात, दिवे लावतात आणि यमराजाला नैवेद्य अर्पण करतात. मुख्य लक्ष्मीपूजनाच्या आदल्या रात्री घराघरात दिवे लावून उजळवून टाकले जातात. काही भागांत हा दिवस मुख्य दिवाळीच्या रात्रीसोबतच साजरा केला जातो.
तिथी कशी निश्चित केली जाते
कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला 'नरक चतुर्दशी' येते, जी दिवाळीच्या आदल्या दिवशी असते. या दिवशी सूर्योदयापूर्वी अभ्यंग स्नान करण्याची परंपरा आहे.