ମହତ୍ତ୍ୱ
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମକର ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାୟଣର ଆରମ୍ଭ — ଯେଉଁଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଛଅ ମାସ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗତି କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ମନେ କରାଯାଏ। ଚନ୍ଦ୍ର-ପଞ୍ଜିକା ଅନୁଯାୟୀ ପାଳିତ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ପରି ଏହାର ତିଥି ସ୍ଥିର ନୁହେଁ, ତଥାପି ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହା ପ୍ରାୟ ଜାନୁଆରୀ ୧୪-୧୫ ତାରିଖ ପାଖାପାଖି ପଡ଼ିଥାଏ।
ଏହା ଏକ ଶସ୍ୟ ଅମଳ ଉତ୍ସବ, ଯାହା ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ପୋଙ୍ଗଲ, ଉତ୍ତରାୟଣ, ମାଘୀ ଏବଂ ବିହୁ ଭଳି ଅନେକ ନାମରେ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହା ଆଗାମୀ ଦିନଗୁଡ଼ିକର ଦିବସ ସମୟ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଉଷ୍ମତାକୁ ସୂଚିତ କରେ।
ପୂଜାବିଧି ଓ ରୀତିନୀତି
ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରାତଃକାଳେ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟା ଲାଗି କରନ୍ତି ଏବଂ ତିଳ, ଗୁଡ଼ ଏବଂ ଶସ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି। "ତିଳ-ଗୁଡ଼ ଖାଅ ଏବଂ ମିଠା କଥା କୁହ" ବୋଲି କହି ପରସ୍ପରକୁ ତିଳ-ଗୁଡ଼ର ମିଠା ବାଣ୍ଟନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ପତଙ୍ଗ ଉଡ଼ାଣ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପ୍ରଜ୍ଜଳନ ଏବଂ ସାମୂହିକ ଭୋଜିର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ।
ତିଥି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଏହି ତିଥି ଚନ୍ଦ୍ର ଅନୁସାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମକର ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ (ସୌର ଘଟଣା) ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ। ଉପରୋକ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାଳଟି ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ସଠିକ୍ ସମୟ ପାଖାପାଖିର ଏକ ଶୁଭ ସମୟ ଅଟେ।