ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ରାଶି ଚିହ୍ନ/ରାଶି ବିବରଣୀ
ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ (ଜ୍ୟୋତିଷ) ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରାଶିଚକ୍ରକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ୩୦° ବିଶିଷ୍ଟ ବାରୋଟି ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ରାଶି କୁହାଯାଏ। ସେମାନେ ମେଷ ଠାରୁ ମୀନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତି କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାତକର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଗଠନ କରନ୍ତି — ଆପଣଙ୍କ ଲଗ୍ନରେ ଥିବା ରାଶି, ଆପଣଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ର ଥିବା ରାଶି (ଆପଣଙ୍କ ରାଶି), ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହ ଥିବା ରାଶି ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ, ମନ ଓ ଭାଗ୍ୟକୁ ଆକାର ଦେଇଥାଏ।
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ରଠାରୁ ଭିନ୍ନ, ଯାହା ଋତୁ ସହିତ ଜଡିତ ଟ୍ରପିକାଲ ରାଶିଚକ୍ର ବ୍ୟବହାର କରେ, ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ସ୍ଥିର ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଜଡିତ ସାଇଡେରିଆଲ ରାଶିଚକ୍ର ବ୍ୟବହାର କରେ। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ (ଅୟନାଂଶ, ଆଜି ପ୍ରାୟ ୨୪°) ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆପଣଙ୍କ ବୈଦିକ ରାଶି ପ୍ରାୟତଃ ଆପଣଙ୍କ ପରିଚିତ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଶିର ପୂର୍ବ ରାଶି ହୋଇଥାଏ। ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଶିକୁ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶିକୁ ନୁହେଁ।
୧୨ ରାଶି ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ
ଏକ ରାଶିକୁ କ’ଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ — ତତ୍ତ୍ୱ, ଗୁଣ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ଗ୍ରହ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିର ତିନୋଟି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଅଛି ଯାହା ଏହାର ପ୍ରକୃତିକୁ ଆକାର ଦେଇଥାଏ:
- ତତ୍ତ୍ୱ — ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ କିମ୍ବା ଜଳ। ଅଗ୍ନି ରାଶିଗୁଡ଼ିକ ଗତିଶୀଳ ଏବଂ ପ୍ରେରିତ, ପୃଥିବୀ ରାଶିଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାବହାରିକ ଏବଂ ସ୍ଥିର, ବାୟୁ ରାଶିଗୁଡ଼ିକ ବୌଦ୍ଧିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ, ଜଳ ରାଶିଗୁଡ଼ିକ ଭାବପ୍ରବଣ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନୀ।
- ଗୁଣ (ମୋଡାଲିଟି) — ଚର, ସ୍ଥିର କିମ୍ବା ଦ୍ୱିସ୍ୱଭାବ। ଚର ରାଶିଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ସ୍ଥିର ରାଶିଗୁଡ଼ିକ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି, ଦ୍ୱିସ୍ୱଭାବ ରାଶିଗୁଡ଼ିକ ନିଜକୁ ଖାପ ଖୁଆନ୍ତି।
- ଶାସକ ଗ୍ରହ (ସ୍ୱାମୀ) — ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିର ଏକ ଶାସକ ଗ୍ରହ ଥାଏ (ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମଙ୍ଗଳ ମେଷ ଓ ବିଛା ରାଶିକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି, ଶୁକ୍ର ବୃଷଭ ଓ ତୁଳା ରାଶିକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି)। ଶାସକ ଗ୍ରହର ଶକ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥାନ ଆପଣଙ୍କ ଜାତକରେ ରାଶି କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ତାହା ଦର୍ଶାଏ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି, ଚନ୍ଦ୍ର ରାଶି ଏବଂ ଲଗ୍ନ — କେଉଁଟି 'ଆପଣଙ୍କ' ରାଶି?
ଲୋକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ନିଜର ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି ଜାଣିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଶି (ରାଶି) ପ୍ରାଥମିକ ଅଟେ — ଏହା ମନ ଏବଂ ଭାବନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ଏବଂ ଦଶା, ଗୋଚର ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଲଗ୍ନ (ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ରାଶି) ଶରୀର, ଜୀବନର ଦିଗ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଭାବ ଗଠନକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ।
ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟ ୨¼ ଦିନରେ ଏକ ରାଶି ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରୁଥିବାରୁ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ରାଶି ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କର ସଠିକ୍ ଜନ୍ମ ତାରିଖ, ସମୟ ଏବଂ ସ୍ଥାନ ଆବଶ୍ୟକ। ଆପଣଙ୍କ ଲଗ୍ନ, ଆପଣଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଶି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହର ରାଶି — ଏହି ତିନୋଟିକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ମାଗଣା ଜନ୍ମ କୁଣ୍ଡଳୀ ତିଆରି କରନ୍ତୁ।
ରାଶି, ଭାବ ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ର
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶି ମଧ୍ୟ ୨୭ ନକ୍ଷତ୍ର (ଚାନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ) ର କିଛି ଅଂଶକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ — ଏହି ୧୩°୨୦'ର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଭାଜନ ଏକ ରାଶିର ଅର୍ଥକୁ ପରିଷ୍କାର କରେ — ଏବଂ ନବଗ୍ରହ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହୁଏ। ଏକ ରାଶିକୁ ଏହାକୁ ଶାସନ କରୁଥିବା ଗ୍ରହ, ଏଥିରେ ବସିଥିବା ଗ୍ରହ ଏବଂ ଏହାର ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମିଶାଇ ପଢ଼ିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣାବଳୀ ତାଲିକାକୁ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ପରିଣତ କରେ।