ମହତ୍ତ୍ୱ
ନରକ ଚତୁର୍ଦଶୀ, ଯାହାକୁ ଛୋଟ ଦୀପାବଳି ବା ରୂପ ଚୌଦସ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅସୁର ନରକାସୁରକୁ ବଧ କରି ୧୬,୦୦୦ ବନ୍ଧିତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହା ଦୀପାବଳି ପର୍ବର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଅଟେ।
ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଏହି ଦିନ ପ୍ରାତଃକାଳେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପମୁକ୍ତି ମିଳିବା ସହ ରୂପ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ରୂପ ଚୌଦସ କୁହାଯାଏ।
ପୂଜାବିଧି ଓ ରୀତିନୀତି
ଭକ୍ତମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଉଠି ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ସ୍ନାନ (ତେଲ ପୂତ ସ୍ନାନ) କରନ୍ତି, ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯମଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଦିନ ଘରଦୁଆର ସବୁଠି ଦୀପ ଜଳାଇ ଆଲୋକିତ କରାଯାଏ। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟ ଦୀପାବଳି ରାତି ସହିତ ମିଶାଇ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ତିଥି ନିର୍ଧାରଣ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦଶୀ ତିଥିକୁ ନରକ ଚତୁର୍ଦଶୀ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦୀପାବଳିର ପୂର୍ବଦିନ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ଦିନ ଭୋରବେଳେ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ସ୍ନାନ କରିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି।