ଗ୍ରହଣ କ’ଣ?
ଗ୍ରହଣ ହେଉଛି ଏକ ଆକାଶୀୟ ଘଟଣା — ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଥାଏ, ତାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀର ଛାଇ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ପଡ଼େ, ତାହାକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ କୁହାଯାଏ। ବୈଦିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଗ୍ରହଣ ସମୟଟି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ଅଶୁଭ ସମୟ; ଏହି ସମୟରେ ମଙ୍ଗଳକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମନ୍ଦିର ପୂଜାପାଠ ବନ୍ଦ ରହେ, କିନ୍ତୁ ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଦାନ-ପୁଣ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ।
ସୂତକ କାଳ
ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ଅଶୌଚ ସମୟକୁ ସୂତକ କୁହାଯାଏ। ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣର ୧୨ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣର ୯ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଗ୍ରହଣର ସମାପ୍ତି (ମୋକ୍ଷ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ। ଏଠାରେ ମନେରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ କଥା ହେଉଛି, ସୂତକ କେବଳ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ଗ୍ରହଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ — ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ସହରରେ ଗ୍ରହଣ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ, ତେବେ ସେଠାରେ ସୂତକ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ। ସୂତକ ସମୟରେ ଖାଦ୍ୟପେୟ ଗ୍ରହଣ, ମନ୍ଦିର ପୂଜା ଏବଂ ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାସୋରିକ କରାଯାଏ; ତେବେ ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଶିଶୁ ଏବଂ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାମାନେ ଉପବାସରୁ ପାଳିତ ରହିଥାନ୍ତି।
ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଗ୍ରହଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବ କି ନାହିଁ ଏବଂ ଏହାର ସଠିକ୍ ସମୟ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ତେଣୁ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କ ସହରର ନାମ ଚୟନ କରନ୍ତୁ। ଏହାପରେ ସୂତକର ସମୟ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେବ; ଯେଉଁଠାରେ ଗ୍ରହଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ସୂତକ ଲାଗୁ ନାହିଁ ବୋଲି ସୂଚିତ କରାଯିବ।